Αγαπητοί συνεργάτες ,
Το πρωί σήμερα , επιχειρηματίας – εξαιρετικός στο αντικείμενο του – με ρώτησε τι θα γίνει σε περίπτωση θανάτου του κ ποιες ενέργειες θα πρέπει να κάνω εγώ σαν φοροτεχνικός της εταιρείας του προκειμένου να διασφαλίσω τα συμφέροντα τόσο της εταιρείας όσο κ ιδιαίτερα της οικογένειας του.
Μακάβριο το ερώτημα , αλλά πολύ λογικό για ένα άνθρωπο που κάνει δεύτερες κ τρίτες σκέψεις… , απαντάω λοιπόν :
Ο θάνατος προσώπου που κατέχει θέση εταίρου, διαχειριστή ή επιχειρηματία δεν αποτελεί μόνο προσωπικό ή οικογενειακό γεγονός. Δημιουργεί άμεσα νομικό κενό εκπροσώπησης, το οποίο – εάν δεν αντιμετωπιστεί ορθά – μετακυλίεται στην πράξη στους λογιστές, οι οποίοι συχνά, στο πλαίσιο της «εξυπηρέτησης», συνεχίζουν ενέργειες χωρίς νόμιμη βάση. Η πρακτική αυτή είναι εξαιρετικά επικίνδυνη και οδηγεί τον λογιστή σε κατάσταση προσωπικής έκθεσης, καθώς από βοηθητικό πρόσωπο μετατρέπεται σε υπόχρεο.
Βασική αρχή (κανόνας χωρίς εξαιρέσεις)
Ο λογιστής δεν δικαιούται να προβεί σε καμία απολύτως πράξη μετά τον θάνατο, πριν από:
- τη νόμιμη εκλογή και νομιμοποίηση εκπροσώπου στις εταιρείες, ή
- την αποδοχή κληρονομιάς και τη νομιμοποίηση των κληρονόμων στην ατομική επιχείρηση.
- Καμία πράξη χωρίς νόμιμο εκπρόσωπο.
- Καμία υποβολή χωρίς νομιμοποίηση.
- Καμία εξυπηρέτηση εις βάρος της προσωπικής ευθύνης.
- Ο ρόλος του λογιστή είναι τεχνικός και συμβουλευτικός, όχι υποκατάστασης διοίκησης.
- Θάνατος ομόρρυθμου εταίρου σε Ετερόρρυθμη Εταιρεία (ΕΕ)
Ο ομόρρυθμος εταίρος φέρει απεριόριστη ευθύνη και ασκεί κατά κανόνα τη διοίκηση και εκπροσώπηση της εταιρείας.
Με τον θάνατό του:
- η εταιρεία στερείται νόμιμου διοικούντος προσώπου, εφόσον δεν προβλέπεται διαφορετικά στο καταστατικό,
- οι κληρονόμοι δεν καθίστανται αυτοδικαίως ομόρρυθμοι εταίροι.
Μέχρι την αποδοχή ή αποποίηση της κληρονομίας και την τροποποίηση του καταστατικού, δεν υπάρχει νόμιμη εκπροσώπηση. Ο λογιστής δεν μπορεί να υποβάλει δηλώσεις, να αποδώσει φόρους ή εισφορές ή να ενεργήσει έναντι τρίτων. Κάθε πράξη γίνεται χωρίς εντολή και δημιουργεί προσωπική έκθεση.
- Θάνατος Διαχειριστή σε ΕΠΕ
Ο διαχειριστής αποτελεί το αποκλειστικό όργανο εκπροσώπησης της ΕΠΕ.
Σε περίπτωση θανάτου του:
- αν δεν υπάρχει άλλος διαχειριστής, η εταιρεία μένει χωρίς νόμιμη διοίκηση,
- απαιτείται απόφαση των εταίρων ή δικαστικός διορισμός.
Μέχρι τότε, καμία πράξη δεν μπορεί να παραχθεί νόμιμα. Ο λογιστής δεν καλύπτεται από προηγούμενες εξουσιοδοτήσεις και δεν νομιμοποιείται να ενεργεί.
- Θάνατος Διαχειριστή σε ΙΚΕ
Στην ΙΚΕ, ιδίως στις μονοπρόσωπες ή όταν ο εταίρος ήταν και διαχειριστής, με τον θάνατο:
- παύει αυτοδικαίως η διαχειριστική ιδιότητα,
- οι κληρονόμοι δεν αποκτούν δικαίωμα εκπροσώπησης χωρίς αποδοχή κληρονομίας και καταχώριση στο ΓΕΜΗ.
Μέχρι τον ορισμό νέου διαχειριστή, κάθε λογιστική ή φορολογική ενέργεια είναι νομικά ανυπόστατη.
- Θάνατος Διευθύνοντος Συμβούλου σε Ανώνυμη Εταιρεία
Ο Διευθύνων Σύμβουλος αποτελεί βασικό εκτελεστικό όργανο της ΑΕ.
Σε περίπτωση θανάτου:
- απαιτείται άμεση ανασυγκρότηση του Διοικητικού Συμβουλίου ή ορισμός νέου Διευθύνοντος Συμβούλου,
- μέχρι τότε δεν υπάρχει νόμιμη υπογραφή.
Οι φορολογικές ή εργατικές προθεσμίες δεν νομιμοποιούν ενέργειες χωρίς εκπροσώπηση.
- Θάνατος ιδιοκτήτη ατομικής επιχείρησης
Με τον θάνατο του επιχειρηματία, η ατομική επιχείρηση παύει ουσιαστικά να υφίσταται ως ενεργό υποκείμενο. Οι κληρονόμοι δεν υποκαθίστανται αυτοδικαίως. Μέχρι την αποδοχή της κληρονομίας και τη νομιμοποίησή τους στο Μητρώο, ο λογιστής δεν δικαιούται να υποβάλει δηλώσεις ή να αποδώσει υποχρεώσεις. Κάθε τέτοια ενέργεια θεωρείται πράξη χωρίς εντολέα.
